متمایز کردن مقادیر مختلف یک ویژگی و شکل‌های مختلف یک مفهوم، از جمله اهدافی است که ما در مرحله ى اول آموزش مفاهیم، به دنبال آن هستیم. کلیات این مطلب را می توانید در این صفحه مطالعه کنید.
قبل از آنکه کودک بتواند نامی بر مفهوم یا ویژگی مورد آموزش بگذارد، باید آن ویژگی را به صورت متمایز از دیگر ویژگی های هم‌رده ى خود، درک کند. به عنوان مثال، قبل از آنکه کودک بتواند اسم مربع را بر شکل مربع بگذارد، باید بتواند مربع را متفاوت از دایره و مثلث درک کند و ببیند. اگر این تمایز و تفاوت، برای کودک ایجاد نشود یا نشده باشد، کودک این نام را برای هر سه ى این شکل ها به کار می برد. پس ملاحظه می کنید که ارتباط اختصاصی بین نام هر چیز با خود آن چیز، یعنی اینکه کودک آن نام را اختصاصاً برای آن چیز به کار ببرد و آن نام را فقط بر روی آن چیز بگذارد، کاملاً وابسته به وجود تمایز و تفاوت میان آن چیز با سایر چیزهاست. لازم نیست کودک بتواند این تفاوت را به زبان بیاورد؛ صرفاً باید این تفاوت را درک کند. یعنی باید مربع را متفاوت از دایره و مثلث درک کند. قبل از آنکه به سراغ آموزش نامگذاری روی یک مفهوم یا ویژگی برویم باید به کودک کمک کنیم که آن مفهوم یا ویژگی را متمایز از سایر ویژگی‌ها درک کند و از چنین مسئله‌ای اطمینان حاصل کنیم.
برای این کار از فعالیت‌هایی استفاده می‌کنیم که ایجاد این تمایز را برای کودک تسهیل کند. در ابتدا فعالیت ها عینی بوده و به گونه ای هستند که راهنمایی های لازم برای تمایز قائل شدن بین ویژگی های مختلف از یک گروه را به کودک می دهند و کودک معمولاً با آزمون و خطا کشف می کند که با دو یا سه گروه از ویژگی ها سر و کار دارد و به تدریج آنها را از هم تمیز می دهد. به عنوان مثال در مورد شکل های هندسی، می توانیم از فعالیت‌های جاگذاری یا انطباق استفاده کنیم. به این شکل که کودک باید اشیائی به شکل دایره، مربع یا مثلث را درون فرورفتگی هایی به همین شکل جاگذاری کند. ممکن است کودک در ابتدا بخواهد شکل دایره را درون فرورفتگی مثلث شکل قرار دهد، اما چون متوجه می شود که این کار شدنی نیست و از طرفی با امتحان کردن فرورفتگی دایره ای شکل، در می‌یابد که اشیاء دایره ای شکل را باید در فرورفتگی هایی به همین شکل قرار دهد. یا مثلاً در مورد رنگ ها می‌توانیم از فعالیت هایى استفاده کنیم که طی آنها کودک می‌بایست دو قطعه ى جدا از هم را به هم متصل کند و تنها قطعه‌های همرنگ قابلیت اتصال به یکدیگر را داشته باشند. اینگونه، کودک آرام آرام کشف می کند که فقط قطعه‌های همرنگ را به هم متصل کند. چراکه قطعه های ناهمرنگ به هم متصل نمی شود و کودک این مسئله را با آزمون و خطا یا با کمی راهنمایی از طرف ما درمی‌یابد. پس از فعالیتهای عینی، به سراغ فعالیت‌هایی می‌رویم که از عینیت کمتری برخوردارند. مثلِ فعالیتهای مداد و کاغذی یا فعالیت‌هایی که حداقل بخشی از آن روی کاغذ انجام شود. مثلاً در مورد شکل های هندسی می‌توانیم از کودک بخواهیم که اشیائی به شکل‌های دایره، مربع یا مثلث را روی دایره، مربع یا مثلث هایی که روی کاغذ رسم کردیم جاگذاری یا منطبق کند یا مثلاً شکل‌های مثل هم را به هم وصل کند. البته بهتر است این کار در قالب یک بازی یا روایت یک قصه انجام گیرد.
بنابراین اولین فعالیت ها کاملا عینی و تسهیل شده هستند تا شرایط کشف کردن را برای کودک فراهم کنند. در ادامه نیازمند فعالیت‌هایی هستیم که به کودک کمک کنند تا دانشى که از طریق دستکاری اشیاء و ارتباط مستقیم با آنها کسب کرده است را به دنیای تصویر انتقال دهد. یعنی با شرکت دادن کودک در این دسته از فعالیت ها، او دریابد دایره ی ترسیم شده روی کاغذ، شکلی مشابه دایره ای دارد که از مقوا برایش ساخته ایم؛ یا همچنانکه به ویژگی طول یک چوب بلند که در دست دارد توجه می کند به ویژگی خط بلند رسم شده روی کاغذ هم توجه کند.
در نهایت به شکل خاصی از فعالیت می‌رسیم که ما نام آن را فعالیت جداسازی می‌گذاریم؛ که طی آن کودک باید مثلاً شکلها یا رنگها و به طور کلی ویژگی‌های مختلف از یک رده را از هم جدا کند. برای این کار ۲ یا ۳ جای مشخص برای قرار دادن اشياء یا تصاویرِ مربوط به هر ویژگی تعیین می‌کنیم. مثلاً ۲ یا ۳ بشقاب مثل هم یا دو یا سه کاغذ آ-چهار را با فاصله ى معقولی روی میز یا روی زمین در یک ردیف قرار می‌دهیم که کودک باید اشیاء یا تصاویر حامل هر ویژگی را درون/روی یکی از آنها قرار دهد. مثلاً همه ی اشیاء قرمز رنگ را در بشقاب اول، همه ى اشیاء آبی رنگ را در بشقاب دوم و همه ى اشیاء سبز رنگ را در بشقاب سوم قرار دهد. در هر کدام از این مکان‌ها یعنی در هرکدام از این بشقاب ها یا کاغذهای ‏آ-چهار یا هر چیز دیگری که مناسب می‌دانیم به این عنوان استفاده کنیم، یک شیء یا تصویر حامل یک ویژگی خاص قرار می دهیم. مثلاً یک شیء قرمز رنگ را در بشقاب اول، یک شیء آبی رنگ را در بشقاب دوم و یک شیء سبز رنگ را در بشقاب سوم به عنوان راهنما قرار می دهیم که کودک با توجه به آنها سایر اشیاء را دسته‌بندی کند و در واقع از این طریق بفهمد که مثلاً هر رنگ را در کدام ظرف باید قرار دهد.
فعالیت جداسازی در چهار گام انجام می‌شود. البته برای همه ی بچه‌ها الزامی به طی کردن همه ی این چهار گام نیست.
فرض ما این است که می‌خواهیم دو مقدار از یک ویژگی را از همدیگر جدا کنیم. مثلاً رنگ‌های قرمز و آبی را. به این منظور، دو بشقاب روی میز قرار می‌دهیم. همچنین باید دو دسته شیء انتخاب کنیم که فقط در ویژگی رنگ با هم تفاوت داشته باشند و اندازه و شکل آنها یکسان باشد. مثلاً می‌توانیم از مکعب‌های پلاستیکی برای این منظور استفاده کنیم. ۴ عدد مکعب قرمز رنگ و ۴ عدد مکعب آبی رنگ بر می‌داریم. در مرحله ى اول فقط با یکی از رنگ ها کار را انجام می‌دهیم. به این شکل که یک مکعب مثلاً قرمز رنگ را در بشقاب سمت راست قرار می‌دهیم. سپس باقی مکعب‌های قرمز رنگ را یکی یکی به کودک می‌دهیم و از او می‌خواهیم که آن را در بشقابی که مکعب قرمز رنگ اول را قرار داده بودیم بگذارد. زمانی که همه ى مکعب های قرمز در بشقاب مورد نظر قرار گرفت، بشقاب را خالی می کنیم و این بار یک مکعب آبی درون بشقاب سمت چپ، یعنی بشقابی که تا الان کاری با آن نداشتیم قرار می‌دهیم و همان کاری که با مکعب های قرمز انجام دادیم را با مکعب های آبی انجام می‌دهیم. بنابراین با هر کدام از رنگها و با هر کدام از بشقاب ها به صورت مجزا کار را انجام می‌دهیم. پس از این مرحله، در هر کدام از بشقاب ها یک مکعب قرار می دهیم که یکی از آنها آبی و دیگری قرمز است. مثلاً در بشقاب سمت راست یک مکعب قرمز و در بشقاب سمت چپ یک مکعب آبی قرار می‌دهیم. بعد از آن، مکعب‌های قرمز را یکی یکی و با مکث مناسب به کودک می‌دهیم که درون بشقابی که یک مکعب قرمز در آن قرار دارد بگذارد و سپس همین کار را با مکعب های آبی انجام می دهیم. یعنی پس از آنکه همه ى مکعب های قرمز را در ظرفی که یک مکعب قرمز درون آن قرار داشت قرار دادیم، مکعب های آبی را به ترتیب و یکی یکی با مکث مناسب به کودک می‌دهیم که درون بشقابی که مکعب آبی در آن قرار دارد بگذارد. این مرحله را چند بار تکرار می‌کنیم تا مطمئن شویم که کودک می‌‌تواند مکعب های هر رنگ را در بشقابی که مکعبی به همان رنگ در آن قرار دارد بگذارد. یعنی تا زمانی که کودک بتواند با رعایت همرنگی، مکعب ها را در بشقاب ها قرار دهد.
پس گفتیم که در مرحله ى اول، با یک رنگ و یک بشقاب کار می‌کنیم و با رنگ و بشقاب دیگر هیچ کاری نداریم. در مرحله ى دوم، با رنگ دیگر و بشقاب دیگر. یعنی با رنگ و بشقابی که در مرحله ى اول با آنها کار نداشتیم کار می‌کنیم. در مرحله ى سوم، با هر دو بشقاب و هر دو رنگ کار می‌کنیم. اما کار را به صورت ترتیبی انجام می‌دهیم. یعنی ابتدا همه ى مکعب های یک رنگ را به ترتیب و یکی یکی در ظرف مورد نظر قرار می‌دهیم و پس از آن به سراغ مکعب‌های رنگ دیگر می‌رویم.
در مرحله ى چهارم، مثل مرحله ى سوم، یک مکعب قرمز در بشقاب سمت راست و یک مکعب آبی در بشقاب سمت چپ قرار می دهیم. اما این بار برخلاف مرحله ى سوم، کار را به صورت ترتیبی انجام نمی‌دهیم، بلکه به صورت تصادفی مکعب ها را در اختیار کودک قرار می‌دهیم که در بشقاب مناسب یعنی بشقابی که مکعب یا مکعب‌های همرنگ با آن مکعب در آن قرار دارد بگذارد. مثلاً ممکن است که اولین مکعبی که به کودک می‌دهیم، قرمز، دومین و سومین مکعب، آبی و چهارمین مکعب، قرمز و به همین ترتیب به صورت تصادفی، مکعب ها را یکی یکی به کودک می‌دهیم که در بشقاب موردنظر و مناسب قرار دهد. در هر کدام از این چهار مرحله از فعالیت جداسازی، اگر کودک در قرار دادن مکعب ها اشتباه کرد، بدون توضیح زیاد و صرفاً با اشاره ى دست یا با گفتن کلمه ى نه به او می فهمانیم که مکعب را در جای نامناسب قرار داده و باید آن را برداشته و در جای مناسب خود قرار دهد و صرفاً به همین مقدار راهنمایی اکتفا می‌کنیم تا کودک آرام آرام خودش قاعده ى کار را که همان همرنگی و گذاشتن هر رنگ در ظرف مخصوص به خود است کشف کند.
به جای استفاده از مکعب‌های قرمز و آبی می توانیم از کارت‌هایى استفاده کنیم که روی آنها یک شکل به رنگ آبی یا قرمز ترسیم شده باشد. روش کار در مورد سایر ویژگی ها مثل شکل‌های هندسی، کمیت‌ها و غیره به همین منوال است. صرفاً ویژگی‌هایی که مورد نظر هستند با مثالی که ما در اینجا استفاده کردیم متفاوت خواهند بود.ایجاد تمایز بین مفاهیم و ویژگیهای مختلف